Bezuinigingsmonitor

In de begroting 2027 zit een inverdientaakstelling van € 1 miljoen op de jeugdhulp. Conform het hoofdlijnenakkoord worden de extra kosten voor toegang en regie JGZ en de bezuiniging niet gecontracteerde jeugdhulp hierin opgenomen. Er zijn geen maatregelen geïnventariseerd voor deze inverdientaakstelling. De kosten voor de jeugdhulp zullen in 2027 met € 1 miljoen extra moeten dalen, om binnen de begroting te blijven. In het eerste kwartaal 2027 werken wij het investeringsplan jeugd verder uit. Bij de uitwerking van dit raadsvoorstel zullen extra structurele investeringen worden voorgesteld. Dan zal ook duidelijk moeten zijn hoe de extra uitgaven worden terugverdiend. De inverdientaakstelling zal dan toenemen. Hoe groot de inverdientaakstelling wordt is afhankelijk van besluitvorming over dit voorstel. Totdat besluitvorming heeft plaatsgevonden houden we rekening met de inverdientaakstelling uit het huidig investeringsplan.

Bij de jaarrekening 2025 was er nadeel van € 0,9 miljoen op de lokaal maatschappelijke opvang. Bij de eerste kwartaalrapportage is het budget is structureel met € 0,3 miljoen verhoogd voor gezin/doorstroomlocaties en tussenvoorzieningen. Voor het restant is een bezuiniging opgelegd van € 0,6 miljoen. Dit gaat grotendeels om activiteiten waarvoor geen structureel geld is, zoals Trainingshuizen, Room4you en thuis in de wijk.
In 2026 is een aantal maatregelen zoals strakkere sturing op maatwerk geïmplementeerd. Ook is er incidenteel ruimte gezocht in andere budgetten om de doorlopende kosten te kunnen betalen. De bezuiniging is hiermee voor 2026 incidenteel ingevuld.
Voor 2027 en verder gaan we de bezuiniging invullen door de kosten van de coördinatie van de schakelteams van € 0,3 miljoen af te bouwen en de kosten voor Tactus (veslavingszorg) voor € 0,3 miljoen onder te brengen in het bestedingsplan AZWA. Voor de Schakelsteams geldt dat er overlap is met Samen Sterker in de Wijk en de Sociaal Pedagogische Basis gerelateerd aan de wijkteams. Over het bestedingsplan AZWA wordt een apart besluit genomen via de nota gezondheidsbeleid. De uitwerking van de sociaal pedagogische basis wijkteams loopt via het investeringsplan jeugd waarover ook een apart besluit wordt genomen.

Er ligt een wetsvoorstel in de Tweede Kamer om de eigen bijdrage Wmo weer inkomensafhankelijk te maken. De invoering is uitgesteld naar 1 januari 2028. Het Kabinet Jetten ziet dit als een belangrijke maatregel om de kosten van de zorg beheersbaar te houden. Op basis van het wetsvoorstel levert het invoeren van de wet € 390 miljoen op. Almere heeft een aandeel van ongeveer 1%. De afname van kosten is in potentie dan ongeveer € 3,9 miljoen. Het Rijk heeft het gemeentefonds van Almere met € 1,65 miljoen gekort. Er is dus een extra besparing mogelijk. Voorzichtigheidshalve hebben we hiervan € 0,63 miljoen ingeboekt.
Bovenop deze bezuiniging heeft het kabinet overigens een extra bezuiniging aangekondigd om de huishoudelijke hulp uit de Wmo te halen. Deze korting van landelijk ruim € 1 miljard komt hier bovenop.

• Er is een reëel risico op uitstel. Er is formeel nog geen uitstel gecommuniceerd, dit wachten wij af.
• De daling van de kosten en stijging van inkomsten uit eigen bijdragen is lager dan verwacht

Het Rijk heeft het voornemen om de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Per 1 januari 2029 te schrappen. De bedoeling is dat mensen die dat kunnen, vanaf 2029, zelf gaan betalen voor hun huishoudelijke hulp. Voor de mensen die dit niet zelf kunnen betalen moet de gemeente blijven voorzien in (de kosten van) de huishoudelijke hulp. Dit was in de Voorjaarsnota van het Kabinet al aangekondigd. De korting is nu ook verwerkt in het gemeentefonds. Per saldo gaat het landelijk om een korting van € 1 miljard. Deze uitname is taakstellend.  Het is nog onduidelijk hoe de bezuiniging inhoudelijk door het Rijk wordt ingevuld. Gemeenten mogen daarom voor deze korting een stelpost opnemen, totdat duidelijk is hoe het Rijk de bezuiniging gaat invullen. Dit hebben wij ook gedaan, dit voornemen is daardoor budgettair neutraal in de begroting opgenomen.

De korting voor Almere is structureel per saldo € 9,3 miljoen. Dit komt boven op de taakstelling voor het invoeren van een inkomensafhankelijke eigen bijdragen van in totaal ongeveer € 2,7 miljoen. De bezuiniging is in totaal € 12 miljoen. Het totale budget Huishoudelijke Hulp is structureel ongeveer € 23 miljoen. Het gaat in totaal om een korting van ruim 50% van het budget. Onduidelijk is hoe deze maatregelen allemaal op elkaar ingrijpen.

Er ligt een bezuinigingsopdracht van € 2 miljoen op de huishoudelijke ondersteuning. Dit is een verzameling van eerder doorgevoerde bezuinigingen en tekorten op de Wmo.

De bezuiniging wordt in de basis ingevuld door verlaging van het pakkettarief per 1 juli en een tweede verlaging per 1 september. Het college heeft de tariefsaanpassingen op 9 juni vastgesteld. In de tweede kwartaalrapportage 2026 hebben we u hierover gerapporteerd. Om de verlaging van het aantal uren in het pakket mogelijk te maken wordt ook gewerkt aan strenger sturen op toegang en strakke inzet op maatwerk binnen de thuissituatie van een cliënt en op uitstroom. Dit betekent dat zorgaanbieders alleen huishoudelijke taken overnemen van inwoners als dit echt noodzakelijk is. Gemeente en zorgaanbieders kijken hierbij kritischer naar wat inwoners zelf of met hun netwerk kunnen organiseren.

Update na tweede kwartaalrapportage 2026
Na het collegebesluit over de pakkettarieven zijn diverse gesprekken gevoerd met de zorgaanbieders. Aanbieders geven aan dat ze op dit moment niet uitkomen met het verlaagde pakkettarief, omdat het strenger sturen op toegang, strakke inzet op maatwerk en uitstroom nog onvoldoende vorm heeft gekregen.
Na de gesprekken herkennen wij dit beeld ook en komen we de aanbieders tegemoet met een compensatieregeling. Per saldo komt het erop neer dat de verlaging van de pakkettarieven 4 maanden later ingaat (1 november eerste verlaging en 1 januari 2027 tweede verlaging). Om de administratieve last zo klein mogelijk te houden blijven de pakkettarieven wel in stand. De meerkosten hiervan worden ingeschat op € 0,45 miljoen. Bij de vierde kwartaalrapportage 2026 maken we een prognose van de totale Wmo kosten 2026. Hierin nemen we dit nadeel ook mee. Hiermee ontstaat er ruimte om de nieuwe werkwijze gezamenlijk in te voeren.

Door de vertraging moet de gezamenlijke werkwijze nog geïmplementeerd worden. Dit gaat vooral om training van consulenten en medewerkers van aanbieders en afspraken met aanbieders over proces, gezamenlijke communicatie en delen van informatie. Hiermee moet het mogelijk worden om gezamenlijk strenger te sturen op de toegang en het beperken van zorg als de thuissituatie dit toelaat. Hierover zijn nu afspraken gemaakt. Maar er blijft een risico dat dit weer vertraagt. Een tweede risico blijft de autonome volumegroei (toename van cliënten) binnen de Wmo.
Een tweede risico blijft de autonome volumegroei (toename van cliënten) binnen de Wmo.