De Wet open overheid (Woo) maakt de overheid transparanter en toegankelijker door informatie actief en digitaal beschikbaar te stellen. Dit betekent dat we als gemeente zelf informatie openbaar maken, zonder dat iemand erom hoeft te vragen. Het gaat hierbij om gegevens zoals onderzoeksrapporten, beleidsstukken, besluiten en externe adviezen die niet automatisch al openbaar zijn. De Woo maakt onderscheid tussen twee soorten openbaarmakingen:
- Actieve openbaarmaking - informatie openbaar maken zonder dat iemand daarom hoeft vragen, en;
- Passieve openbaarmaking - het openbaar maken van informatie op verzoek. Dit zijn zogenaamde Woo-verzoeken.
Actieve openbaarmaking
Hiervoor zijn verschillende categorieën vastgesteld in de wet, dit noemen we informatiecategorieën. Deze moeten gefaseerd beschikbaar worden gesteld. Als gemeente Almere volgen we de landelijke fasering en richtlijnen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en de VNG voor actieve openbaarmaking. De komende vijf jaar maken we stapsgewijs 11 informatiecategorieën openbaar. Hiervoor heeft de rijksoverheid de Woo-index gemaakt. Deze is te vinden via organisaties.overheid.nl/Woo. Dit is een soort wegwijzer naar documenten die door gemeenten openbaar zijn gemaakt. Vanaf 2024 is het eerste deel van de documenten van gemeente Almere te vinden via de Woo-index. Hier worden onder andere beschikkingen, jaarplannen en jaarverslagen en andere besluiten ter beschikking gesteld. Dit wordt gefaseerd verder uitgebreid naar alle 11 informatiecategorieën. Het programma actieve openbaarmaking wordt in 2027 afgerond.
Passieve openbaarmaking
Voor passieve openbaarmaking (het behandelen van Woo-verzoeken) verbeteren we ons interne werkproces. Vanaf eind 2024 is de Woo Desk in gebruik als centraal punt voor alle Woo-verzoeken binnen Gemeente Almere. Dit maakt de afhandeling van verzoeken makkelijker en zorgt ervoor dat we nog beter voldoen aan de eisen van de Wet open overheid. De Woo Desk helpt ons om efficiënter te werken en beter samen te werken tussen afdelingen, waardoor we gemeentelijke informatie transparanter en effectiever beschikbaar kunnen stellen. We zien het aantal Woo-verzoeken al jaren stijgen. In 2025 werden er 191 verzoeken om openbaarmaking van informatie bij de gemeente ingediend.
Informatiehuishouding op orde
De Woo verplicht ons ook om onze informatiehuishouding goed te organiseren. Dit betekent dat informatie gemakkelijk te vinden en toegankelijk moet zijn. We werken eraan zodat onze informatie op een duurzame manier openbaar kan worden gemaakt. Informatie vormt de basis voor besluiten, beleid, uitvoering en verantwoording. Het is hiermee de grondstof voor het lokaal bestuur. Maar de data-en informatiehuishouding van gemeenten staat onder druk. De gemeente Almere is hier geen uitzondering in. We staan voor een aanzienlijke uitdaging. Er is nog onvoldoende grip op informatiebeheer en het voldoen aan wet- en regelgeving. Het vinden van juiste en betrouwbare informatie wordt steeds lastiger en dat ondermijnt het vertrouwen in de overheid, verzwakt de informatiepositie van de gemeente en de maatschappij. Hiermee belemmert het ons werkzaamheden efficiënt uit te voeren, zoals de dienstverlening aan inwoners en bedrijven en bij het oplossen van grote maatschappelijke opgaven. Informatiebeheer raakt aan alles wat de digitale overheid vormt. Het op orde brengen van het informatiebeheer als essentieel onderdeel van de informatiehuishouding is de belangrijkste randvoorwaarde van de (nieuwe) Archiefwet en de Wet Open Overheid (Woo).
We hebben een programmaplan opgesteld met een overkoepelende aanpak voor de jaren 2026-2030.
Implementatie in de organisatie
De invoering van de Woo heeft gevolgen voor veel medewerkers en de manier waarop we als organisatie werken. Het programmateam Woo werkt stapsgewijs aan het opstellen van beleid, het aanpassen van werkprocessen en het invoeren van nieuwe systemen om actieve openbaarmaking mogelijk te maken. Daarbij wordt ook gekeken naar wat dit betekent voor onze medewerkers. Er wordt aandacht besteed aan kennisoverdracht, bijvoorbeeld door middel van workshops, trainingen en hulpmiddelen, en aan bewustwording, houding en gedrag. In 2025 is een verplichte training in de basisbeginselen van de Wet open overheid ingevoerd voor onze medewerkers.