Financiën

bedragen x € 1.000

In de begroting 2026 hebben wij er rekening mee gehouden dat de bijstandsuitgaven bijna € 3,0 miljoen hoger zouden uitvallen ten opzichte van de middelen die wij hiervoor van het Rijk ontvangen. Op basis van de actuele cijfers is de verwachting dat dit tekort € 0,3 miljoen lager uitvalt met name door een lichte daling van het aantal mensen in de bijstand. Hiertegenover staat dat wij ook € 0,3 miljoen minder gecompenseerd hebben gekregen van het rijk dan eerder verwacht.

Wij hebben onze verwachtingen voor de uitgaven van de bijzondere bijstand geactualiseerd. Voor 2026 wordt een nadeel verwacht op de bijzondere bijstand van € 0,19 miljoen. Dit komt voor € 0,15 miljoen verband door hogere uitgaven verstrekkingen en voor € 0,04 miljoen door lagere inkomsten uit terugvordering en verhaal.
Ten opzichte van het uitgavenniveau 2026 verwachten wij voor 2027 en verder een daling van de uitgaven doordat nieuw aanvragende jongeren onder de 21 jaar per 1 januari 2026 geen beroep meer kunnen doen op de aanvullende bijstand voor woonkosten uit de bijzondere bijstand. Vanaf 2026 is landelijk de regeling gewijzigd en dienen deze kosten voor nieuwe instromers vanuit de BUIG betaald te worden. Op basis van de leeftijdsopbouw zal de huidige doelgroep uitfaseren en zal dit vanaf 2028 leiden tot een structurele besparing op de kosten bijzondere bijstand van ongeveer € 0,3 miljoen.

Op het moment zetten wij extra capaciteit in om oplopende achterstanden terug te dringen. Deze inzet wordt dit jaar deels betaald uit bestaande budgetten, waaronder middelen die oorspronkelijk bestemd waren voor opleiding en ontwikkeling. Ook wordt een deel ten laste van het perspectief gebracht
We hebben op dit moment 10 fte extra capaciteit. Deze tijdelijke capaciteit loopt in november af. Zonder vervolg vallen we terug naar de oorspronkelijke bezetting, terwijl de onderliggende opgave, de werkvoorraden en de systeemproblemen niet zijn verdwenen. Om deze reden willen wij voor de komende twee jaar deze extra ondersteuning van ongeveer 10 fte voortzetten. Ondertussen voeren we een bredere capaciteits- en verbeteronderzoek uit. Hieruit moet een plan van aanpak komen om te kijken hoe we het werk beter kunnen indelen en efficiency behaald kan worden. Door nu gericht extra capaciteit toe te voegen, kunnen de bestaande werkvoorraden actief worden afgebouwd, kunnen wettelijke termijnen beter worden geborgd en ontstaat er ruimte om parallel te investeren in structurele verbeteringen.

bedragen x € 1.000

Bij de invoering van de wet Inburgering in 2022 zijn voor de uitvoeringskosten middelen beschikbaar gesteld vanuit het gemeentefonds. Sindsdien is het aantal inburgeringsplichtige statushouders verviervoudigd. De budgetten voor de uitvoeringskosten zijn hier echter niet op aangepast.

Voor de jaren 2026 en 2027 is dit grotendeels opgelost doordat wij incidenteel € 1 miljoen beschikbaar hebben gesteld. Bij het beschikbaar stellen van deze incidentele middelen was de verwachting dat er in de toekomst extra middelen vanuit het Rijk beschikbaar zouden komen. Het Rijk is voornemens voor 2027 en 2028 landelijk extra middelen beschikbaar te stellen. Deze beoogde incidentele bijdrage dekt echter bij lange na niet de daadwerkelijke uitvoeringskosten en biedt bovendien geen structurele oplossing. Doordat er (nog) geen structurele dekking is, dreigt er vanaf 2028 sprake van een knelpunt. Zonder bijsturing is er sprake van een structureel financieel knelpunt van € 1,2 miljoen. Dit willen wij nu oplossen om onze taken uit te kunnen blijven voeren. Structureel vinden we dat het Rijk ons meer geld moet geven voor de uitvoeringskosten inburgering.

We gaan proberen deze kosten zoveel als mogelijk te beperken. Wij zijn aan het onderzoeken welke inzet minimaal nodig is om onze wettelijke taken te voldoen.

Via de zogeheten hotel- en accommodatieregeling (HAR) ontvangen we een vergoeding van het Rijk voor de tijdelijke huisvesting van vergunninghouders in hotels. Deze vergoeding is voor maximaal 6 maanden. Als de vergunninghouder dan nog niet is uitgestroomd, komen de kosten voor rekening van de gemeente. We verwachten in 2026 totaal € 0,35 miljoen over te houden op deze regeling. Dit geld valt vrij, tenzij uit een bestedingplan blijkt dat het geld later alsnog hiervoor ingezet moet worden.

Voor de implementatie van de wet is in 2026 bijna € 0,4 miljoen beschikbaar. Het jaar 2026 betreft nadrukkelijk een leer- en experimenteerjaar, waarbij het beschikbare implementatiebudget primair wordt ingezet voor het opdoen van praktijkervaring, het uitvoeren van pilots, het vergroten van kennis, het ophalen en het ontwikkelen van werkwijzen. Grotere structurele wijzigingen, zoals aanpassingen in systemen en inrichting van voorzieningen, worden in de daaropvolgende jaren doorgevoerd, inclusief de bijbehorende investeringen. Hierdoor houden we in 2026 over op het budget; dit bedrag wordt in 2028 ingezet voor de hierboven genoemde structurelere wijzigingen.

bedragen x € 1.000

De uitgaven voor het bestedingsplan zijn naar verwachting in 2026 € 2,3 miljoen lager dan begroot. Het geld blijft beschikbaar voor volgende jaren. Hieronder is de afwijking toegelicht.

a. Actielijn 3 Systeem leren
Wij hebben middelen ontvangen in het kader van de Kinderopvangtoeslagaffaire. We verwachten dat er binnen actielijn 3 (Systeem leren) € 1,4 miljoen overblijft in 2026. Deze middelen waren eerder vanuit 2025 doorgeschoven naar 2026. In 2026 is gestart met de personele invulling van het programmateam dienstverlening. De realisatie is daardoor later op gang gekomen. We stellen voor om de middelen door te schuiven naar 2027 voor het verder verbeteren van de dienstverlening.

b. Financiële huizen
Op de POK-begroting 2026 is een bedrag van € 388.000 gereserveerd voor 6 financiële huizen. Hiervan wordt € 175.000 niet uitgegeven. Voorgesteld wordt dit bedrag door te schuiven naar 2027 en verder.

c. Robuuste rechtsbescherming
Er blijft € 170.000 over, dit zit vooral op het project Ombudsman en Moreel beraad.

d. Lijn 4 en 5 uitvoeringscapaciteit wijkteams en integraal
Er blijft € 0,55 miljoen over op de kosten van deze lijnen. Dit gaat voo € 0,2 miljoen om stress-sensitieve dienstverlening, voor € 0,25 miljoen om integraal werken en € 0,1 miljoen overige lijnen en activiteiten.

In 2026 is het management van de wijkteams met 2 fte verstrekt vanwege alle ontwikkeling en versterking die van de wijkteams wordt gevraagd wordt. Dit is gedekt  vanuit de POK-middelen. Die situatie is nog steeds van toepassing. Incidentele voortzetting van 1 jaar) is nodig. Voorgesteld wordt om dit weer uit de POK-middelen van lijn 4 en 5 te dekken. Structurele voortzetting is onderdeel van het toekomstbeeld en inrichtingsplan wijkteams 0 – 100.

Omdat de huidige systematiek van loonwaarde-meting niet goed werkt voor beschut werk en zou leiden tot een te lage vaststelling van de hoogte van de LKS, wordt een forfaitaire LKS structureel ingevoerd waarbij uitgegaan wordt van een standaard loonwaarde van 32% voor iedereen. Omdat de hiervoor benodigde wetswijziging niet eerder in kan gaan dan in 2028, hebben gemeenten - om toch al in lijn met de nieuwe wet te kunnen werken - voor de jaren 2025 – 2027 tijdelijke middelen ontvangen via de meicirculaire. Wij hebben hier een bestedingsplan voor gemaakt. Nu het bestedingsplan is gemaakt kunnen we het geld goed in de begroting zetten.

Vorig jaar bij de meicirculaire 2025 is via een decentralisatie uitkering tijdelijk impulsbudget beschikbaar gesteld voor de arbeidsmarktregio's. Met dit geld is het mogelijk om gezamenlijke dienstverlening te ontwikkelen met de partners in de arbeidsmarktregio. Nu bij de septembercirculaire 2026 is aanvullend eenmalig extra budget beschikbaar gesteld om de implementatie van Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens (VUM) in de arbeidsmarktregio te stimuleren. Voor onze regio gaat dit om € 158.000 waarbij de uitgaven volgend jaar zullen plaatsvinden.
Vorig jaar bij de meicirculaire 2025 is via een decentralisatie uitkering tijdelijk impulsbudget beschikbaar gesteld voor de arbeidsmarktregio's. Met dit geld is het mogelijk om gezamenlijke dienstverlening te ontwikkelen met de partners in de arbeidsmarktregio. Nu bij de septembercirculaire 2026 is aanvullend eenmalig extra budget beschikbaar gesteld om de implementatie van Verbeteren Uitwisseling Matchingsgegevens (VUM) in de arbeidsmarktregio te stimuleren. Voor onze regio gaat dit om € 158.000 waarbij de uitgaven volgend jaar zullen plaatsvinden.

Het Rijk heeft meerjarig middelen beschikbaar gesteld voor het (door)ontwikkelen van een toekomstbestendige sociale infrastructuur in de regio al dan niet via SW-bedrijven. Deze middelen zetten wij in voor de kosten van het Programma Regionale Transitie dat zich tot 2028 bezighoudt met het omvormen van Tomin naar twee regionale sociaal ontwikkelorganisaties (Almere; Noord en Gooi & Vecht: Zuid). Hiervoor is een transitie-programmaorganisatie gevormd en is in het voorjaar 2026 een begroting voor 2026 door het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Tomin vastgesteld. Voor de jaren 2027 en 2028 ligt er een globale begroting die nog niet formeel is vastgesteld. De vastgestelde begroting  2026 past – mede door nagekomen kosten uit 2025 – niet binnen de beschikbare middelen. Voor 2026 is er t.o.v. het beschikbare budget een tekort van € 0,3 miljoen. Dit wordt aangevuld vanuit het beschikbare budget voor 2027.  Het Rijk is er bij het beschikbaar stellen van impulsgelden vanuit gegaan dat de transitie veel geleidelijker verloopt dan in onze regio nu het geval is. Hierdoor lopen onze uitgaven en de rijksfinanciering niet synchroon. Zodra de transitiebegroting 2027 en 2028 verder is uitgewerkt zal daarom ook voorgesteld worden impulsmiddelen uit daarop volgende jaren naar voren te halen.

Het participatiebudget is bedoeld voor activiteiten/projecten om mensen aan het werk te helpen. Als gevolg van met name de verlaging van de contractwaarde voor het taxivervoer en het afbouwen van de subsidie Into Work, en extra rijksmiddelen voor beschut werk, voorzien wij in 2026 een onderbesteding van ruim € 0,6 miljoen. Voor 2027 en verder zal een herijking van het bestedingsplan voor het participatiebudget plaatsvinden om de beschikbare middelen zo goed mogelijk voor de doelgroep in te zetten.  
Voorgesteld wordt dit incidentele overschot op het participatiebudget van € 0,6 miljoen te reserveren als een transitie- en aanloopbudget Werk- en Ontwikkelinfrastructuur Almere in 2027 en 2028. De middelen zijn bedoeld voor de voorbereiding van de toekomstige werk- en ontwikkelstructuur, waaronder tijdelijke expertise, onderzoeken, project- en implementatiekosten, voorbereidingen op het gebied van huisvesting en inrichting en overige kosten die samenhangen met de transitie naar een toekomstbestendige Almeerse werk- en ontwikkelinfrastructuur.

In 2026 heeft de arbeidsmarktregio Flevoland de Meerjarenagenda 2026–2030 vastgesteld en besloten tot een nieuwe governance voor Flevoland Werkt. De verdere concretisering van activiteiten, prioriteiten, eigenaarschap en middelen vindt in het najaar plaats via een gezamenlijk op te stellen Uitvoeringsagenda. Mede hierdoor zijn verschillende activiteiten later gestart of middelen in 2026 nog niet volledig toegedeeld. Naar verwachting resteert eind 2026 circa € 2,9 miljoen. Voorgesteld wordt deze middelen over te hevelen naar 2027, zodat deze beschikbaar blijven voor de regionale arbeidsmarktdoelstellingen en gericht kunnen worden ingezet voor de uitvoering van de Meerjarenagenda en Uitvoeringsagenda 2027.