Financiën

bedragen x € 1.000

a. accres gemeentefonds
Als gemeente ontvangen we via het gemeentefonds geld voor loon en prijsstijgingen. Dit wordt accres genoemd. Hoeveel we ontvangen wordt berekend op basis van het percentage prijs bruto binnenlands product (bbp). Dit percentage wordt in het voorjaar (februari) en najaar (september) door het Centraal Planbureau gepubliceerd.

Het prijs bbp is nu in het najaar 2026 hoger dan in het voorjaar 2026 werd verwacht. We krijgen daarom structureel € 4,2 miljoen extra accres.

b. bijstelling loon en prijscompensatie
Als gemeente maken we ook extra kosten doordat lonen en prijzen stijgen. Dit geldt voor de personeels- en inkoopkosten van de gemeente zelf, maar ook voor onze partners die geld van de gemeente ontvangen. Om te bepalen hoeveel we hiervoor moeten reserveren gebruiken we naast het prijs bbp ook andere indexcijfers die een betere inschatting geven van de werkelijke loon en prijsstijgingen.

Omdat het prijs bbp hoger is stijgen onze kosten voor de loon en prijscompensatie ook. Voor de Jeugdhulp wordt de indexatie echter met name bepaald door het indexcijfer Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA). Dit percentage is nu lager dan werd verwacht waardoor we hiervoor minder kosten hebben. Samen met de overige hogere kosten leidt dit per saldo tot structureel € 0,9 miljoen aan meer kosten voor loon en prijscompensatie.

Gemeenten kunnen sommige btw die ze betalen op hun inkoop, declareren bij het Rijk in het btw compensatiefonds. Als er na afloop van het jaar geld overblijft in het fonds, dan krijgen gemeenten dit overschot uitgekeerd. Elk jaar krijgen gemeenten dit overschot uitbetaald bij de meicirculaire (definitieve afrekening voorgaand jaar) en de septembercirculaire (voorlopige afrekening lopend jaar).

Deze jaarlijkse uitbetaling hebben wij ook opgenomen in de begroting. Omdat dit bedrag elk jaar anders is moeten wij hier een inschatting van maken. Van de provinciaal toezichthouder mogen we rekening houden met het bedrag van de laatste definitieve afrekening, voor Almere is dit € 2,6 miljoen. Dit bedrag hebben wij ook opgenomen, maar voorzichtigheidshalve hebben wij voor het jaar 2030 structureel 80% van dit bedrag opgenomen in de begroting.

Nu bij de septembercirculaire hebben wij een voorlopige afrekening 2026 ontvangen van € 2,3 miljoen. Dit is € 0,3 miljoen minder dan we hebben begroot. Meerjarig passen we de begroting nog niet aan. Hiervoor wachten we op de definitieve afrekening volgend jaar bij de meicirculaire.

bedragen x € 1.000

a. taakmutaties die vrijvallen
Als gemeenten extra taken moeten uitvoeren dan krijgen ze hier vaak geld voor van het Rijk. Dit worden taakmutaties genoemd. In het hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat we meevallers uit de circulaires van het Rijk gebruiken om de financiele ruimte te vergroten. Daarom hebben we extra kritisch gekeken naar de taakmutaties uit de septembercirculaire. In sommige gevallen voeren wij de extra taak al uit, dus kan het geld vrijvallen.

In totaal kan een bedrag van € 0,45 miljoen vrijvallen in 2026. Dit komt met name doordat we € 0,4 miljoen hebben gekregen voor de uitvoeringskosten inburgering. Dit geld kan vrijvallen, omdat wij hiervoor bij de Programmabegroting 2026 al geld beschikbaar hebben gesteld. Daarnaast kan € 0,13 miljoen voor de spreidingswet vrijvallen, omdat wij ook deze kosten al in de begroting hebben zitten.

Er zijn drie taakmutaties waarbij we het geld reserveren en de komende tijd gebruiken om te onderzoeken of en hoeveel kosten hier tegenover staan. Dit gaat om de wet versterking regie volkshuisvesting, de IBO Problematische schulden en de openbare bibliotheken. Deze taakmutaties worden ook apart toegelicht bij het programma financien.

De taakmutaties waar uitgaven tegenover staan zijn te vinden in de bijlage van deze programmabegroting onder de wijzigingen vastgesteld door college. Dit betreft met name geld wat wij in Almere hebben ontvangen, maar wat bestemd is voor de regio en waar (regionale) afspraken over zijn gemaakt.

b. afwikkeling voorgaande jaren
We ontvangen meer geld uit het gemeentefonds uit oudere jaren. Dit wordt met name veroorzaakt doordat het aantal huishoudens met een laag inkomen in 2025 hoger is dan eerder geraamd. Dit is een zwaarwegende maatstaf waaruit we veel geld ontvangen. Daarnaast hebben we een inschatting gemaakt dat we uit de decembercirculaire ook een meevaller hebben uit voorgaande jaren. De afgelopen jaren is dit namelijk ook altijd het geval geweest.

c. overige bijstellingen
De verdeling van het gemeentefonds is verder aangepast aan allerlei landelijke ontwikkelingen. Daarnaast hebben we ook de aantallen van de maatstaven geactualiseerd. Structureel leidt dit tot € 1,1 miljoen aan minder opbrengsten.

bedragen x € 1.000

Het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt. Bij de septembercirculaire hebben we hiervoor extra geld gekregen voor de uitvoeringskosten en voor de integrale dienstverlening.

We gaan nog onderzoeken of wij hier ook extra kosten moeten maken of dat wij hier een keus in hebben. We reserveren het geld voorlopig wel. Het geld dat wij in 2026 ontvangen verwachten we niet uit te geven in 2026, zie hiervoor de wijziging projectvertraging bij het programma wonen.

bedragen x € 1.000

Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. Dit pakket is gebaseerd op het basispakket uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Problematische schulden. Bij de septembercirculaire is voor 2027 en verder voor het onderdeel vroegsignalering via een decentralisatie uitkering geld beschikbaar gesteld voor gemeenten. Voor Almere gaat dit om structureel € 246.000.

We gaan nog onderzoeken of wij hier ook extra kosten moeten maken of dat wij hier een keus in hebben. We reserveren het geld voorlopig wel.

bedragen x € 1.000

Vanuit de septembercirculaire hebben gemeenten via een decentralisatie uitkering geld gekregen voor 2027 voor openbare bibliotheken. Voor Almere gaat dit om € 0,7 miljoen.

Het doel van deze uitkering is om gemeenten in staat te stellen te voldoen aan de gewijzigde Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen. De gemeente heeft hiermee een zorgplicht om te voorzien in een aanbod van bibliotheekvoorzieningen. Het aanbod van deze voorzieningen moet als geheel binnen redelijke afstand voor de inwoners toegankelijk zijn en ten minste één bibliotheekvoorziening in stand houden die alle vijf de wettelijke bibliotheekfuncties vervult, een fysieke collectie heeft en over een professionele personeelsbezetting beschikt.

We gaan nog onderzoeken of wij hier ook extra kosten moeten maken of dat wij hier een keus in hebben. We reserveren het geld voorlopig wel.

bedragen x € 1.000

a. onroerende zaakbelasting
We hebben € 0,8 miljoen meer Ozb opbrengsten in 2026. Dit komt met name doordat de opbrengsten voor niet woningen (bedrijven en kantoren) hoger zijn dan eerder ingeschat. Voor een deel komt dit doordat de WOZ waarde meer gestegen is dan verwacht. En voor een deel komt dit doordat er meer nieuwe bedrijfspanden bij zijn gekomen.

Doordat wij het weegschaalprincipe toepassen is het bedrag aan extra opbrengsten voor de jaren 2027 en verder lager. Het weegschaalprincipe houdt namelijk in dat als de WOZ waarde stijgt, we het tarief in het volgende jaar weer verlagen. Zie hiervoor ook de paragraaf lokale heffingen van deze Programmabegroting.

b. gemeentefonds
Doordat de waarde van ons onroerend goed stijgt, krijgen we minder geld uit het gemeentefonds. Dit gaat om € 0,5 miljoen. Het Rijk gaat er namelijk vanuit dat gemeenten dan zelf meer inkomsten kunnen binnen halen. Doordat het bedrag waarmee we worden gekort in het gemeentefonds gelijk is aan de extra opbrengsten is deze wijziging vanaf 2027 per saldo neutraal.

bedragen x € 1.000

De rentekosten zijn lager dan verwacht. De belangrijkste oorzaak is dat we minder investering dan geraamd. Zo ramen wij € 91,8 miljoen aan investeringen in 2026 maar geven we onwerkelijkheid tot op heden circa € 30 miljoen uit. Hierdoor hoeven we ook minder geld te lenen en betalen we dus ook minder rente. Een andere reden is dat er € 85 miljoen meer in onze reserves zit door vertraging van uitgaven ten laste van onze reserves. Ook hierdoor betalen we minder rente. De lagere rente door deze projectvertraging komt tot 2027 ten gunste van de begroting. Vanaf 2028 komt dit ten gunste van de stelpost kapitaallasten.

Bij de programmabegroting 2025 hebben wij de reclame-inkomsten neerwaarts bijgesteld omdat er opstart problemen waren waardoor niet alle reclameborden in gebruik konden worden genomen door de aanbieder. Inmiddels zijn deze problemen verholpen waardoor de verwachte inkomsten voor de komende jaren weer hoger zijn. Het contract voor de A6 schermen loopt in 2028 af. Om deze reden zullen de inkomsten vanaf dat jaar € 100.000 lager zijn. Het contract voor de reclamevitrines loopt tot 2031.

We actualiseren onze risico's twee keer per jaar, bij de eerste en derde kwartaalrapportage. In deze kwartaalrapportage valt er per saldo € 0,4 miljoen vrij. Dit komt door lagere risico's op de gemeentegaranties voor sport of cultuur instellingen en minder kosten voor afbouwtrajecten bij cultuur. Hierdoor valt € 0,5 miljoen vrij. Daarnaast reserveren we € 0,2 miljoen extra voor hogere bijstandsuitkeringen. Verder zijn er overige bijstellingen voor € 0,1 miljoen.
We actualiseren onze risico's twee keer per jaar, bij de eerste en derde kwartaalrapportage. In deze kwartaalrapportage valt er per saldo € 0,4 miljoen vrij. Dit komt door lagere risico's op de gemeentegaranties voor sport of cultuur instellingen en minder kosten voor afbouwtrajecten bij cultuur. Hierdoor valt € 0,5 miljoen vrij. Daarnaast reserveren we € 0,2 miljoen extra voor hogere bijstandsuitkeringen. Verder zijn er overige bijstellingen voor € 0,1 miljoen.

In de reserve zit nu nog € 1,9 miljoen. Het doel van deze reserve is om de overschotten en tekorten op de regionale Wmo taken (Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang te reserveren en vervolgens uit te betalen aan de regiogemeenten. Ook werden in eerdere jaren de kosten van de regionale transformatie-agenda uit de reserve betaald. Almere is centrumgemeente voor deze taken.
Vanaf 2027 moeten deze taken worden uitgevoerd door een nog op te richten regio-organisatie (SDFL). De reserve komt dan te vervallen. Dit jaar nog wordt het overschot 2025 nog uitbetaald aan de regiogemeenten, per saldo blijft er € 87.000 over.

We storten de verwachte winstafdracht van het grondbedrijf over 2026 in de algemene reserve. Dit geld blijft gereserveerd totdat de regels van het investeringsfonds zijn vastgetseld. Er volgt een voorstel bij de Voorsjaarsnota 2028

De winst grondbedrijf 2026 wordt in 2026 in de buffer gestort. In 2027 onttrekken we het geld aan de buffer ter dekking van de stelpost investeringsreserve.