Onderwijs
We zetten ons in voor gelijke kansen
We zetten ons in het bijzonder in voor een kansrijke ontwikkeling voor de jeugd in onze stad. Veel jongeren hebben het goed, hebben een rijk sociaal leven en kunnen veilig opgroeien. Voor een deel van de jeugd in de stad is dat niet het geval. Zij hebben te maken met minder kansen waardoor zij bijvoorbeeld minder goed meekunnen op school. Hun ontwikkeling komt onder druk doordat ze leven in een instabiele thuissituatie, er geldzorgen zijn of in aanraking komen met criminaliteit. We pakken dit samen aan met partners in de stad, die zich bezighouden met kinderopvang, onderwijs, buitenschoolse activiteiten, veiligheid op- en buiten school en jeugd(hulp).
We vormen een alliantie voor kansrijke jeugd
De gemeente en (jeugd)partners zien dat meer nodig is voor een kansrijke ontwikkeling van jeugd in Almere. Zoals beschreven in het onderzoek ‘Samen bouwen aan de kansen voor de jeugd' vraagt dit om een verregaande samenwerking tussen de partners in de vorm van een alliantie. Om deze vorm te geven wordt een kwartiermaker aangesteld. In 2027 gaan we dit verder uitwerken. Dit moet halverwege 2027 leiden tot een convenant tussen de gemeente, (jeugd)partners en het rijk over de samenwerking. Daarin maken we afspraken over de inhoudelijke ambities van de alliantie, de organisatie van de samenwerking en de financiële inrichting.
We zetten in op een rijke schooldag
Een rijke schooldag biedt kinderen na en soms tijdens school extra aanbod op het gebied taal, rekenen, cultuur, sport en bewegen, natuur en techniek. Dit is vooral bedoeld voor kinderen die vanuit huis minder meekrijgen op deze gebieden, bijvoorbeeld vanwege geldzorgen. Ook deze kinderen willen wij de kans bieden zich te blijven ontwikkelen, daarvoor zou het inkomen van je ouders eigenlijk niet uit moeten maken. Op dit moment zijn er al veel losse educatieve programma’s voor deze onderdelen. We gaan onderzoeken hoe we dit zo doelgericht mogelijk kunnen inzetten en hoe deze losse programma’s samen kunnen brengen in een rijke schooldag. Naast dat dit gelijkere kansen kan stimuleren, kan het ook mogelijkheden bieden om andere typen professionals aan het onderwijs te verbinden en de druk op het onderwijs vanwege het tekort aan onderwijsprofessionals enigszins te verlichten.
Toegankelijk onderwijs voor iedereen
We zetten in op gelijke kansen voor onze jeugd, buiten school maar zeker ook in het klaslokaal. Belangrijk hierbij is dat er voldoende leerkrachten en schoolleiders zijn in Almere. In de onderwijsregio Almere-Lelystad wordt samengewerkt door de onderwijsorganisaties via het platform Flevowijs . Als gemeente zijn we daar nauw bij betrokken. Concreet dragen we bij door te werken aan voorrang voor leerkrachten bij (sociale) huisvesting. Dit wordt in 2026 verder formeel geregeld via de huisvestingsverordening. In 2027 moet dit leiden tot met voorrang toewijzen van sociale huurwoningen aan leraren (in opleiding) die in Almere aan de slag gaan. Daarnaast kan het anders organiseren van onderwijs in combinatie met de eerder genoemde rijke schooldag helpen leraren te ontlasten in hun werk. Ook de inzet voor het aantrekkelijker maken van de stad, voor zowel leraren als studenten kan helpen leraren te behouden en aan te trekken. Tot slot blijven we in samenwerking met de G5 in gesprek met het rijk om het lerarentekort aan te pakken in de steden waar deze het grootst is.
Een aantrekkelijke stad om in te studeren
Naast dat we een aantrekkelijke stad willen zijn om in te wonen, leven en recreëren, willen we ook de positie van Almere als aantrekkelijke stad om te studeren versterken. Dit helpt bij het aantrekken en behouden van (toekomstig) talent voor de stad. Wij zorgen vooral dat er veel te doen en te beleven is voor studenten. De ontwikkeling van de campus in het hart van de stad en de toekomstige High Tech Campus aan de Zuidoever Weerwater zijn daarbij belangrijk. We blijven de huidige studentenverenigingen steunen waar dat kan. Daarnaast breiden we de programmering voor studenten uit, zodat er naast het jaarlijks Breach festival meer georganiseerd wordt voor studenten in de stad. Dit doen we in samenwerking met de Almeerse onderwijsinstellingen, het Almeerse bedrijfs- en verenigingsleven en culturele instellingen. Daarnaast ontwikkelen we met dezelfde partners een gezamenlijke marketingstrategie om Almere op de kaart te zetten als aantrekkelijke stad om te studeren.
We versterken de doorgaande ontwikkelingslijn van 0-27 jaar
In het vierde kwartaal van 2026 wordt de raad geïnformeerd over de voortgang van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2024-2028. Deze tussentijdse update geeft een inhoudelijke tussenstand op hoofdlijnen, inzicht in de voortgang van de ontwikkeling van de LEA-monitor en een overzicht van relevante ontwikkelingen die van invloed zijn op de uitvoering van de LEA. Hierbij gaat het onder meer om de uitwerking van het advies Kansrijke Jeugd, de vorming van allianties rondom brede kansen voor kinderen, het nieuwe Hoofdlijnenakkoord, ontwikkelingen binnen de transformatie van de jeugdhulp en inzichten in de inzet van onderwijsachterstandenmiddelen en andere landelijke subsidies. Ook is aandacht besteed aan schoolveiligheid. We trekken op dit thema samen op met onze onderwijs- en maatschappelijke partners om de veiligheid op scholen te bevorderen. De opgedane inzichten betrekken we bij de verdere uitvoering en doorontwikkeling van de LEA.
In 2027 benutten we de beschikbare cijfermatige inzichten uit de LEA-monitor om de voortgang van de doelen in de LEA te beoordelen. De tussenstand op basis van de monitor, de ontwikkelingen rondom schoolveiligheid en andere relevante beleidsontwikkelingen vormen gezamenlijk de basis voor een integrale actualisatie van de LEA. De geactualiseerde LEA treedt naar verwachting in 2028 in werking.
We versnellen de realisatie van passende schoolgebouwen in de bestaande en de nieuwe stad
De urgentie op dit onderwerp is groot. De vervangingsopgave is groot gezien veel scholen in dezelfde periode zijn gebouwd en dus ook vervangen of gerenoveerd moeten worden. Voor de zomer van 2026 heeft de raad het nieuwe Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) ontvangen. Hierin wordt ingezet op een versnelling van de vervanging en renovatie van scholen in de komende jaren. Hierin staan een aantal beleidsambities voor de komende jaren beschreven, bijvoorbeeld werken aan inclusiever onderwijs en het ontwikkelen van integrale kindcentra en brede scholen. Deze gaan helpen om sneller en doelgerichter te werken binnen deze opgave. Deze beleidsambities worden in 2027 verder uitgewerkt. Ook is hierin een concrete planning voor de renovatie en vervanging van schoolgebouwen uitgewerkt. In deze Programmabegroting is ook de actualisatie van het IHP verwerkt. In 2027 verwachten we concreet de Brede Buurtschool Zuid en scholen in Oosterwold De Pauw en De Vrije School op te leveren.
We zetten in op medegebruik van gebouwen
Dit wil zeggen dat onderwijsgebouwen ook na lestijd en in de avonduren gebruikt kunnen worden. Bijvoorbeeld om een rijke schooldag te vullen na schooltijd of in de avonduren door verenigingen. Door het standaardiseren van eisen aan schoolgebouwen bij de planvorming kunnen we scholen zo inrichten dat bepaalde benodigde ruimtes na schooltijd toegankelijk zijn voor medegebruik.
We zetten in op de verbetering van basisvaardigheden bij onze inwoners
Basisvaardigheden zijn bijvoorbeeld taal en rekenen. Wij hebben de wettelijke taak om te voorzien in een passend aanbod van volwasseneneducatie voor inwoners van 18 jaar en ouder die onvoldoende basisvaardigheden hebben en niet inburgeringsplichtig zijn. In 2026 is binnen de arbeidsmarktregio Flevoland, waarbinnen dit onderwerp opgepakt wordt, het Regioplan Basisvaardigheden 2026-2028 vastgesteld. Hierin zijn voor de komende jaren drie doelen benoemd. Deze richten zich op basisvaardigheden en werk (onder andere via een LevenLangOntwikkelen-subsidie), basisvaardigheden en gezin, waarbij de gezinsaanpak centraal staat onder andere in samenwerking met de bibliotheek en scholen, en doorverwijzing en signalering. In 2027 werken we de monitoring van de doelen en de maatschappelijke effecten verder uit en stellen we de gezamenlijke gezinsaanpak vast. Daarnaast werken wij aan een overkoepelende taalvisie, deze wordt ook in 2027 vastgesteld.
We zetten in op het terugdringen van het aantal voortijdige schoolverlaters
In 2027 geven we verder uitvoering aan de Wet van school naar duurzaam werk door de lokale aanpak verder te ontwikkelen en de samenwerking tussen onderwijs, arbeidsmarktpartners en de gemeente te versterken. Ook geven we verdere invulling aan de lokale uitvoering van het regionale programma. Daarbij ligt de focus onder meer op het beter bereiken van jongeren. We sluiten daarbij nog meer aan bij de leefwereld van jongeren, zowel in bereik, communicatie als begeleiding.
Om de ondersteuning in en naar het onderwijs beter te laten aansluiten op de ondersteuning richting de arbeidsmarkt, versterken we de samenwerking binnen onze eigen organisatie, zowel op beleids- als uitvoeringsniveau. Daarnaast zetten we de samenwerking met externe partners, zoals Passend Onderwijs Almere, voort en bouwen deze verder uit. Hierbij werken we onder meer samen op het thema schoolaanwezigheid.
Doelstelling
- In 2027 beoordelen we, op basis van de LEA-monitor, de voortgang van de doelen in de LEA. Op basis van deze tussenstand en relevante beleidsontwikkelingen, bereiden we een integrale actualisatie van de LEA voor.
- Kansrijke jeugd: Start alliantie met ondertekening convenant.
- Rijke schooldag: uitkomst onderzoek naar versterking doelmatigheid en samenhang maatregelen rijke schooldag.
- We realiseren een betere aansluiting tussen onderwijs, werk en ondersteuning, waarbij jongeren beter worden bereikt en begeleiding ontvangen die aansluit bij hun leefwereld en behoeften.
- In 2027 leveren we de Brede Buurtschool Zuid en De Pauw en De Vrije School in Oosterwold op.
Jeugdhulp
Om de groei van het jeugdzorggebruik te beheersen en de betaalbaarheid van het stelsel te waarborgen, zetten we in 2027 in op drie strategische opgaven: grip en sturing, een sterke lokale basis en een passend en beheersbaar aanbod.
We versterken onze regierol met heldere beleidskaders, actualiseren verordeningen passend bij de huidige maatschappelijke opgaven, doelmatige en doeltreffende vroegsignalering, nauwgezette toepassing van contract- en leveranciersmanagement en een effectieve en efficiënte aanpak van zorgfraude. Daarnaast investeren we in de stadsbrede uitrol van stevige lokale wijkteams, duidelijke afspraken met verwijzers en ondersteuning die zo dichtbij en effectief mogelijk wordt georganiseerd, volgens het principe: licht waar het kan, zwaar waar het moet. Ook sturen we op een doelmatige inrichting van voorzieningen, waaronder de strategische inzet van multifunctioneel vastgoed in samenhang met het Integraal Huisvestingsplan (IHP).
Tegelijk werken we aan een inclusiever en beheersbaar zorglandschap, waarin jeugdigen met een ondersteuningsvraag zoveel mogelijk kunnen deelnemen binnen hun eigen leefomgeving. Waar mogelijk worden ondersteuningsvragen binnen het regulier onderwijs opgepakt, zodat kinderen onderdeel blijven van een inclusieve samenleving en, waar passend, kunnen terugstromen vanuit het speciaal onderwijs. We leggen meer nadruk op de eigen kracht van gezinnen en hun netwerk, stimuleren ambulante ondersteuning en bevorderen tijdige op- en afschaling naar passende hulp. Zo zorgen we ervoor dat iedere jeugdige de juiste ondersteuning krijgt, op het juiste moment en in de meest passende en financieel houdbare vorm. Dit draagt bij aan kortere wachtlijsten en een doelmatigere inzet van schaarse voorzieningen.
We zetten in op een transformatie van jeugdhulp naar gezinshulp
Afgelopen jaren hebben ons geleerd dat problematiek van kinderen in de jeugdhulp vaak is te herleiden naar ouderproblematiek. Daarom zetten wij in op een fundamentele en langjarige transformatie van jeugdhulp naar gezinshulp. Daarbij verschuift de focus van het behandelen van individuele kindproblematiek naar het versterken van het gezin en de omgeving waarin kinderen opgroeien.
De werkwijze Stevige Lokale Teams (SLT, hierna wijkteams 0-100) vormen hierin de spil van het stelsel. Zij analyseren gezinsbreed de hulpvraag met aandacht voor zowel de kind- als de ouderfactoren.
Van zorgafhankelijk naar eigen kracht en samenredzaamheid
Wij gaan steeds meer uit van wat gezinnen zelf kunnen en welke ondersteuning al aanwezig is in hun eigen netwerk en omgeving. Niet iedere opvoed- of opgroeivraag vraagt om professionele hulp. Familieleden, vrienden, buren, school, sportverenigingen en andere betrokkenen kunnen vaak belangrijke bijdrage leveren aan het bieden van steun en het vergroten van veerkracht.
Professionele ondersteuning blijft voor iedereen beschikbaar wanneer dat nodig is, maar is erop gericht de eigen kracht te versterken in plaats van taken of regie over te nemen.
Doel: Inwoners zijn beter in staat om zelf oplossingen te vinden, maken gebruik van steun uit hun sociale netwerk en zijn waar mogelijk minder afhankelijk van professionele ondersteuning
Resultaten in 2027:
- Meer gezinnen maken gebruik van ondersteuning vanuit hun eigen netwerk en omgeving.
- Minder gezinnen zijn afhankelijk van professionele ondersteuning.
Van specialistische zorg naar preventie en vroegsignalering
Wij versterken de sociaalpedagogische basis, zodat kinderen, jongeren en gezinnen laagdrempelig ondersteuning kunnen vinden in hun eigen omgeving en opgroei- en opvoedvragen zoveel mogelijk binnen het gewone leven kunnen worden opgevangen.
Wij versterken de preventieve hulp onder andere door laagdrempelige ondersteuning op school, thuis en in de wijk. Kinder- en Jongerenwerk vorm en een belangrijke schakel in de sociaalpedagogische basis.
Jongerenwerkers zijn zichtbaar aanwezig in de wijken, bouwen duurzame relaties op met jongeren en signaleren vroegtijdig problemen op het gebied van welzijn, school, veiligheid en participatie.
Door een goede verbinding tussen jongerenwerk, onderwijs, SLT's en veiligheidspartners kunnen jongeren sneller passende ondersteuning ontvangen en wordt zwaardere hulp waar mogelijk voorkomen.
Doel: Kinderen, jongeren en gezinnen kunnen bij opgroei- en opvoedvragen terecht voor laagdrempelige ondersteuning dichtbij huis
Jeugdigen op scholen ontvangen ondersteuning vanuit het jongerenwerk of het schoolmaatschappelijkwerk (SMW) wat op school aanwezig is en samenwerkt met bestaande partners en betrekt daarbij de online leefwereld.
Resultaten in 2027:
- Het sociale netwerk van gezinnen wordt vaker betrokken bij ondersteuningsplannen.
- Meer jongeren worden bereikt via preventieve inzet van kinder- en jongerenwerk.
Ondersteuning binnen het onderwijs
Voor jongeren is school een belangrijk onderdeel van hun leven. Niet alleen op gebied van onderwijs maar ook op het gebied van sociale ontwikkeling. Een optimale ontwikkeling is voor jongeren essentieel en daar hoort een fijne en goede schoolgang bij. Door inzet van jongerenwerkers op het voorgezet onderwijs en het aanbieden van ondersteuning binnen het (speciaal) basis onderwijs Basisstructuur van Ondersteuning (BvO) en Jeugdhulp Gespecialiseerd Onderwijs (JGO) zetten wij in op zoveel mogelijk jeugdigen succesvol te laten deelnemen aan het onderwijs. Dit is de stap tussen de sociaalpedagogische basis en de professionele ondersteuning. Door aan te sluiten bij de leefwereld van jeugdigen (en ouders) wordt voorkomen dat problemen verergeren en specialistische jeugdhulp nodig is.
Doel: Jeugdigen krijgen tijdig passende ondersteuning, waardoor zij zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen en kunnen participeren op school, thuis en in hun eigen leefomgeving
Jonge kinderen t/m 5 jaar met een ontwikkelingsachterstand krijgen tijdig en effectief behandeling binnen een kinderdagcentrum (KDC), waardoor hun onderwijskansen worden vergroot.
Resultaten in 2027:
- Het pedagogisch klimaat binnen het onderwijs door middel van inzet BvO en/of JGO op elke vorm van onderwijs in Almere wordt verder versterkt ten opzichte van 2026.
- Meer kinderen stromen door vanuit het KDC naar onderwijs op maat.
Ondersteuning vanuit Jeugdgezondheidszorg Almere (JGZA)
JGZ Almere (onderdeel van GGD Flevoland) verzorgt de jeugdgezondheidszorg van 0 tot 18 jaar. JGZA verzorgt naast het basisaanbod jeugdgezondheidszorg en het Rijksvaccinatieprogramma ook preventieve jeugd- en gezinshulp en de toegang naar specialistische hulp. Ook voert JGZA regie in situaties waar meerdere hulpvragen- en aanbieders in een gezin samenkomen.
Het doel is om de huidige toegang tot jeugdhulp, die voor een belangrijk deel bij JGZ Almere ligt, door te ontwikkelen naar wijkgerichte teams (SLT's) die niet alleen verwijzen en regie voeren, maar ook zelf basishulp bieden aan gezinnen.
Doel: kinderen en jongeren groeien veilig, gezond en kansrijk op.
Resultaten in 2027:
- De inzet van JGZA leidt in 2027 tot een hogere afname van geïndiceerde jeugdhulp t.o.v. 2026.
Van individuele hulp naar gezinsgerichte basishulp en groepsaanbod.
Met nieuwe zorgvormen die zowel lokaal als regionaal zijn ingekocht wordt ingezet op gezinsgerichte ondersteuning. We zetten ook in op de beweging van individuele hulp naar groepsaanbod en op ondersteuning in de eigen leefomgeving. Hierdoor wordt de inzet van specialistische jeugdhulp zoveel mogelijk teruggedrongen. Dit werkt normaliserend, maar ook effectief en kostenbesparend.
Resultaten in 2027:
- Er wordt meer ondersteuning in groepsverband aangeboden dan nu.
- De gemiddelde duur van trajecten neemt stapsgewijs af.
- Inzet van specialistische jeugdhulp neemt stapsgewijs af.
- De kosten van de jeugdhulp dalen stapsgewijs.
Stevige Lokale Teams: van versnipperde hulp met overdrachten naar een integrale benadering
Gezinnen hebben vaak te maken met vele overdrachten, meerdere hulpverleners en organisaties op verschillende leefgebieden. De werkwijze van de SLT's bouwt voort op de ervaringen vanuit Almeerse gezinspilots en de geleerde lessen uit de proeftuin Toekomstscenario en sluit aan op de uitgangspunten van de Almeerse aanpak. De SLT's hebben ook een centrale rol te vervullen in de beweging van hulp gericht op individuele kindproblematiek naar hulp gericht op de bredere gezinsproblematiek. De werkwijze SLT vervult een centrale rol in het voeren van regie op hulp. Gezinnen worden niet overgedragen, maar hulp wordt bijgeschakeld waar en zolang dat nodig is. Er is dan ook sprake van een nauwe samenwerking met veiligheidspartners, scholen, huisartsen en andere wijkpartners. De wijkteams 0-100 zijn zichtbaar, toegankelijk en laagdrempelig en werken wijkgericht om op die manier goed aan te sluiten bij de sociale context in de wijk.
Om ondersteuning op alle leefgebieden van het gezin te garanderen is domein overstijgende samenwerking onontbeerlijk (bijvoorbeeld Wmo, werk en inkomen en hulp uit de zorgverzekeringswet). Hierbij moeten niet de systemen maar de leefwereld van de inwoners centraal staan.
Wanneer specialistische expertise nodig is, wordt deze tijdig, en niet langer dan nodig, ingezet, terwijl de regie en continuïteit vanuit het wijkteam voor het gezin behouden blijft. Door deze werkwijze ervaren gezinnen minder overdrachten, meer samenhang in de ondersteuning en meer duidelijkheid over wie waarvoor verantwoordelijk is. De ontwikkeling in 2027 staat vooral in het teken van het organiseren van de werkwijze SLT in alle wijken in Almere en het aansluiten van onder andere veiligheidspartners op de SLT's. Om zo te leren, te ontwikkelen en toe te werken naar een integrale werkwijze. Met het transformatiebudget werken wij de komende jaren door aan deze ontwikkeling.
Doel: Gezinnen ervaren binnen de SLT's passende ondersteuning op alle leefgebieden, waarbij hulpverleners en organisaties domeinoverstijgend goed samenwerken.
Gezinnen die dat nodig hebben ontvangen aanvullend op de basishulp vanuit de SLT's specialistische ondersteuning wanneer dat nodig is, zonder dat de samenhang en regie verloren gaan.
Resultaten in 2027:
- In alle wijkteamgebieden in Almere is een SLT aanwezig en wordt de werkwijze verder ontwikkeld, inclusief de inzet van basishulp en veiligheid.
Een soepele overgang van 16 naar 27
Jongeren in een kwetsbare positie worden vanuit hun gezinssysteem minder begeleid waardoor ze vaker vastlopen op de combinatie van problemen rond onderwijs, werk, inkomen, wonen en zorg, terwijl naarmate ze ouder worden de ondersteuning vaak minder vanzelfsprekend is. De jongeren ervaren vaker problemen in het behalen van een startkwalificatie, kansen op de arbeidsmarkt, dakloosheid: jongeren uit de jeugdzorg verklaren de stijging in Almere op de instroom bij de maatschappelijke opvang. We vinden het van belang hun zelfredzaamheid te vergroten en hen te helpen in de kwetsbare overgang van jeugdzorg naar Wmo. Wij zien toe vanuit de rol van procesregisseur dat de overgang goed verloopt.
Jongeren in kwetsbare positie ervaren vanaf 16 jaar ondersteuning op belangrijke leefgebieden zoals welzijn, wonen, onderwijs, inkomen en werk in de overgang naar volwassenheid.
Dit is het doel wat we uiteindelijk willen bereiken. Daarvoor hebben we de volgende resultaten voor 2027 geformuleerd:
- Meer jongeren in kwetsbare positie halen hun startkwalificatie en ervaren ondersteuning van school naar duurzaam werk.
- In het regionale programma 16-27 komen afspraken tot stand waardoor jongeren eerder in beeld komen en goed ondersteund worden in de overgang van jeugdzorg naar Wmo.
- Minder jongeren uit jeugdzorg met verblijf worden dakloos, dat zien we terug in de daling van instroom in de maatschappelijke opvang.